Japonya, Çin balıkçı teknesine el koydu, kaptanı tutukladı; gerilim tırmanıyor. Pekin, Tokyo’ya ‘yasayı adil bir şekilde uygulama’ çağrısında bulundu; geminin denetimden kaçmaya çalıştığı iddia ediliyor.
Japonya, Cuma günü yaptığı açıklamada, Çin’e ait bir balıkçı teknesine el koyduğunu ve kaptanını tutukladığını, bu olayın Asya’nın iki devi arasındaki zaten gergin olan ilişkileri daha da kötüleştirebileceğini söyledi.

Perşembe günü Japonya’nın güney açıklarında yaşanan olay, Başbakan Sanae Takaichi’nin Pekin’in Tayvan’ı zorla ele geçirmeye çalışması durumunda Japonya’nın askeri müdahalede bulunacağını ima etmesinden üç ay sonra gerçekleşti.

Takaichi Pazartesi günü yaptığı açıklamada, yaklaşık 60.000 ABD askeri personeline ev sahipliği yapan Japonya’nın, liderliği altında savunmasını güçlendireceğini ve topraklarını “kararlı bir şekilde koruyacağını” söyledi.

Çin, 2022’den bu yana ilk kez bir Çin balıkçı teknesine el konulmasına hızlı bir şekilde tepki göstererek, Japonya’yı Çinli mürettebatın haklarını korumaya çağırdı.

Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Lin Jian Cuma günü düzenlediği basın toplantısında, “Japonya’nın Çin-Japon balıkçılık anlaşmasına kesinlikle saygı göstermesi, yasayı adil bir şekilde uygulaması ve Çinli mürettebat üyelerinin güvenliğini, meşru hak ve çıkarlarını koruması umulmaktadır” dedi.

Japonya balıkçılık ajansı, geminin Kaptanına denetim için durması emri verildiğini, ancak teknenin “emre uymayarak kaçtığını” söyledi. Ajans yaptığı açıklamada, “Sonuç olarak, geminin kaptanı aynı gün tutuklandı” dedi.

Japonya’nın açıklamasında, teknenin Goto takımadalarındaki Meshima adasının 166 kilometre güney-güneybatısında, Japonya’nın münhasır ekonomik bölgesinde olduğu belirtildi – tartışmalı bir bölge değil.

Kaptan, 47 yaşındaki Çin vatandaşı Zheng Nianli olarak açıklandı. Qiong Dong Yu adlı gemideki diğer 10 kişinin durumu belirsiz.

Hükümetin baş sözcüsü Minoru Kihara, “Yabancı gemiler tarafından yapılan yasadışı balıkçılık faaliyetlerini önlemek için kararlı bir şekilde hareket etmeye ve yaptırım faaliyetlerinde bulunmaya devam edeceğiz” dedi.

Çin’in Japonya ile bir dizi toprak anlaşmazlığı var ve Çin’de Diaoyu olarak bilinen Senkaku Adaları çevresinde tekrarlanan olaylar yaşandı.

2010 yılında Doğu Çin Denizi’ndeki adalar açıklarında bir başka Çinli balıkçı teknesi kaptanının tutuklanması büyük bir diplomatik olay haline geldi.

Tayvan’ın son durumu…
Japonya ve Çin’in yakın ekonomik bağları var, ancak Takaichi’nin Tayvan hakkındaki yorumları ilişkileri yeniden kötüye götürdü.

Çin, 1945’e kadar on yıllarca Japonya tarafından işgal edilen Tayvan’ın kendi toprakları olduğunu uzun zamandır savunuyor ve “yeniden birleşme”yi sağlamak için güç kullanmayı dışlamıyor.

Tayvan Cumhurbaşkanı Lai Ching-te, bu hafta AFP’ye verdiği bir röportajda, Pekin’in demokratik olarak yönetilen adayı ele geçirmesi durumunda diğer ülkelerin – Japonya da dahil olmak üzere – Çin’in bir sonraki hedefi olacağını söyledi.

Lai, “Tehdit altındaki bir sonraki ülkeler Japonya, Filipinler ve Hint-Pasifik bölgesindeki diğer ülkeler olacak ve yankıları sonunda Amerika ve Avrupa’ya ulaşacak” dedi.

Takaichi’nin yorumlarının ardından Pekin, Tokyo’nun büyükelçisini çağırdı, Çin vatandaşlarını Japonya’yı ziyaret etmemeleri konusunda uyardı ve Rusya ile ortak hava tatbikatları düzenledi.

Aralık ayında, Japonya’ya göre Çin’in Liaoning uçak gemisinden kalkan J-15 jetleri, Okinawa yakınlarındaki uluslararası sularda iki kez Japon uçaklarını radarla tespit etti.

Çin ayrıca, potansiyel askeri kullanımları olan ürünlerin Japonya’ya ihracatına yönelik kontrolleri sıkılaştırdı ve bu da Pekin’in hayati önem taşıyan nadir toprak minerallerinin tedarikini engelleyebileceği endişelerini artırdı.

Japonya’nın son iki pandası bile geçen ay Çin’e iade edildi.

Şahin lider
64 yaşındaki Takaichi, Ekim ayında Japonya’nın ilk kadın başbakanı olmadan önce Çin’e karşı şahin bir tutum sergiliyordu.

Pazar günü yapılan erken seçimlerde ezici bir zafer kazandı ve bu da onu önümüzdeki dört yıl boyunca Japonya’nın iç ve dış politikasına damgasını vurmak için güçlü bir konuma getirdi.

Takaichi, “Çin ile çeşitli diyaloglara açık olduğunu” söyledi.

Ancak Çin Dışişleri Bakanlığı, “gerçek diyaloğun karşılıklı saygı üzerine kurulması gerektiğini” söyledi.

Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Lin Jian Salı günü yaptığı açıklamada, “Çatışmaya girerken ağzıyla diyalog ilan etmek – kimse bu tür bir diyaloğu kabul etmez” dedi.

“Eğer Japonya gerçekten Çin ile stratejik ve karşılıklı yarar sağlayan bir ilişki geliştirmek istiyorsa, çok kolay ve açık: Takaichi’nin Tayvan hakkındaki hatalı açıklamalarını geri çekmesi gerekiyor” diye ekledi.